مهارت حل مسئله
آموزش خلاقيت ،حل مسئله ،روان شناسي تربيتي
طنز زیر نمونه ای است از انتخاب بهترین روش ممکن برای حل یک مسئله
که یک مهندس صنایع باهوش و زیرک باد مد نظر داشته باشه
فردی در هنگام بازدید از یک بیمارستان روانى ، از روان پزشک پرسید شما چطور میفهمید که یک بیمار روانى به بسترى شدن در بیمارستان نیاز دارد یا نه؟
روانپزشک گفت: ما وان حمام را پر از آب میکنیم و یک قاشق چایخورى، یک فنجان و یک سطل جلوى بیمار میگذاریم و از او میخواهیم که وان را خالى کند.
فرد گفت: آهان! فهمیدم. آدم عادى باید سطل را بردارد چون بزرگ تر است.
روانپزشک گفت: نه! آدم عادى درپوش زیر آب وان را بر میدارد... و به فرد گفت : شما میخواهید تختتان کنار پنجره باشد؟
نتیجه گیری :
1. راه حل همیشه در گزینه های پیشنهادی نیست.
2. در حل مشکل و در هنگام تصمیم گیری هدفمان یادمان نرود . در حکایت فوق هدف خالی کردن آب وان است نه استفاده از ابزار پیشنهادی.
3. همه راه حل ها همیشه در تیر رس نگاه نیست.
فرق ميان مسئله و مشکل
مشکل، مسئله اي است که تمام عوامل و متغيرهاي مؤثر در آن براي ما مشخص نيست.
وقتي اطلاعات، دانستهها و آگاهي ما از عوامل ايجاد کننده، مؤثر و غيرمؤثر در يک مسئله کافي نباشد
، با مشکل روبه رو هستيم. مسئله يک گام از مشکل جلوتر است.
وقتي مي دانيم مشکل چيست و ريشه هاي آن کدام است ما با مسئله روبه رو هستيم.
مسئله به موضوعی گفته ميشود که بايد باشد ولي نيست و يا نبايد باشد ولي هست.
مسئله مشکل تعريف شده است.
مشکلات حل نمي شوند بلکه ابتدا به مسئله تبديل مي شوند و بعد مسئله حل مي شود.
حل مسئله
فرآيندي است که نيازبه تجربه هاي عملي و توانمندي هاي ذهني دارد.
که با شناخت ورفتار هدايت شده وبا کمک راه حل هاي مؤثرياسازگارانه به نتيجه مطلوب مي رسد.
هر مسئله،نوعي استرس به فردواردمي کندوراه حل مسئله،يک نوع «رويارويي» بااسترس است.
استرس يعني وارد شدن فشار بر يک سيستم، بدون آمادگي قبلي براي پذيرش آن فشار.
نكاتي هنگام حل مسئله
- مسئولیتپذیری نسبت به مسئله: وجود آنرا انکار نکنيم.
- آنچه را که اتفاق افتاده است به شکل يک مسئله ببنيم، نه يک مشکل.
- تلاش براي حل مسئله براي سلامت رواني و رفاه اجتماعي ما اهميت دارد.
- به اين باور برسيم که مي توانيم مسئله را حل کنيم.
- ويژگي هاي لازم براي توانمندي در حل مسئله:احساس ها و افکار منفي خود را کنترل کنيد درلحظه هاي تصميم گيري، خود را سرزنش و ملامت نکنید
- وجود مسئله يا مشکل، دليل بر ضعف، بي کفايتي، بي لياقتی بي استعدادي و ناداني يا ناتواني و ... نيست؛
بنابراین نباید احساس درماندگی و ناامیدی نمود.
- انواع مشکل: آني، جاري، آتي و نهفته. به مشکل فکر کنيم يا به راه حل آن؟
گام هاي حل مسئله:
- شناسايي يا طرح مسئله
- شناسايي علت يا دليل بوجود آمدن مسئله
- انتخاب چند راه حل براي حل مسئله
- گزينش بهترين راه حل از ميان راه حل ها با استفاده از روش حذف منفي
- به اجرا گذاشتن راه حل
- ارزيابي اثربخشي راه حل
- تدوین روش کاری که پس از این، چنین مشکلاتی پیش نیاید.
دليل هاي اصلي شکست حل مسئله
-
ناتواني در تعقيب مسئله و حل آن
-
ناتواني در فهم دقيق و درست مسئله
-
ناتواني در دريافت اطلاعات لازم براي حل مسئله
-
ناتواني در پيش بيني ناشناخته ها
-
انتخاب راه حل ضعيف يا غلط از ابتداي کار
-
(برخورد هيجان مدار) که منجر به راه حل غلط شود
-
کار کردن بر اساس اطلاعات نادرست
-
ناتواني در استفاده از تجربه هاي ديگران
-
ناتواني در خلاقيت و نوآوري در روش هاي حل مسئله
-
استفاده نکردن از فرصتهايي براي درنگ، تأمل و استراحت بجا
-
هميشه دوست داريم از وضع موجود به وضعيت مطلوب برسيم
با کسب مهارت، تجربه و توانمندي براي حل درست مسائل،
احساس ارزشمندي واعتماد به نفس درمابيشترخواهدشد.
در صورتي که نتوانيم مسائل و مشکلات زندگي را به روش مناسب و درستي حل کنيم،
زندگي براي مان دشوار خواهد شد.
حل مسئله مهارتي است که مي توان آن را آموخت و به کار بست و به ديگران نيز آموخت.
مهم ترين نکته فرآيند يادگيري حل مسئله، دروني شدن روند و گام هاي حل مسئله است.
خدایا! چگونه زیستن را به من بیاموز چگونه مردن را خود خواهم آموخت...